Đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh v脿 谩p dụng Th么ng tư 09 gồm thương nh芒n sử dụng trang web để b谩n h脿ng hoặc cung ứng dịch vụ (thương nh芒n) ; tổ chức, c谩 nh芒n giao dịch tr锚n trang web TMĐT (kh谩ch h脿ng) v脿 tổ chức, c谩 nh芒n sở hữu trang web đ贸. Trọng t芒m của th么ng tư l脿 c芒n bằng quyền lợi v脿 tr谩ch nhiệm của người mua v脿 người b谩n h脿ng tr锚n mạng vốn kh谩c biệt rất nhiều so với c谩c phương thức giao dịch truyền thống.
Mua - b谩n phải chuy锚n nghiệp hơn
Theo 么ng Nguyễn Thanh Hưng, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử v脿 C么ng nghệ th么ng tin (TMĐT&CNTT) thuộc Bộ C么ng thương, c谩ch đ芒y 10 năm Internet c貌n ở bước chập chững, c谩c doanh nghiệp ph谩t triển dịch vụ 脿o ạt để tận dụng cơ hội cung cấp th么ng tin v脿 mua b谩n tr锚n mạng. Nhưng hiện nay, sự b霉ng ph谩t th么ng tin đ茫 dẫn đến nhu cầu chọn lựa v脿 s脿ng lọc. Điều n脿y đặt ra vấn đề phải đối ph贸 với sự tr脿n ngập th么ng tin, đặt ph谩p luật trước th谩ch thức l脿 phải l脿m sao xử l媒 c贸 hiệu quả v脿 chuẩn x谩c c谩c hoạt động kinh doanh tr锚n m么i trường Internet.
Theo 么ng Hưng, hiện c贸 38% doanh nghiệp đ茫 x芒y dựng trang web, v脿 người ta dự b谩o chỉ mất khoảng ba năm th矛 con số n脿y sẽ tăng gấp đ么i (khoảng 70-80%). Trước số lượng trang web b霉ng ph谩t như vậy, người ti锚u d霉ng khi mua b谩n phải dựa tr锚n những ti锚u ch铆 n脿o để bảo vệ m矛nh ? V矛 thế, Th么ng tư 09 buộc phải điều chỉnh h脿nh vi trong hoạt động TMĐT sao cho ph霉 hợp với m么i trường thương mại quốc tế v脿 thực tiễn của Việt Nam.
Vấn đề l脿m b脿 Lại Việt Anh, Trưởng ph貌ng Ph谩p chế, Cục TMĐT&CNTT, băn khoăn l脿 l脿m sao để triển khai th么ng tư m脿 kh么ng g芒y cản trở cho doanh nghiệp trong việc ph谩t triển kinh doanh đồng thời cũng bảo vệ người ti锚u d霉ng vốn gặp nhiều bất lợi với m么 h矛nh kinh doanh n脿y. Trong giao dịch điện tử, người mua lu么n phải tu芒n theo c谩c hợp đồng m脿 họ ho脿n to脿n kh么ng c贸 quyền thương lượng. Điều n脿y, c霉ng với việc thiếu th么ng tin minh bạch khiến kh谩ch h脿ng lo ngại, dẫn đến thiếu niềm tin đối với TMĐT. Th么ng tư 09 l脿 sự nỗ lực ho脿n thiện khu么n khổ ph谩p l媒 nhằm th煤c đẩy doanh nghiệp kinh doanh l脿nh mạnh tr锚n m么i trường Internet, tạo chất x煤c t谩c quan trọng cho cộng đồng doanh nghiệp v脿 người mua.
Th谩ch thức lớn nhất l脿 l脿m sao c芒n bằng lợi 铆ch của c谩c b锚n tham gia giao dịch. Thực tế cho thấy, việc người Việt Nam chưa tự tin trong giao dịch điện tử c贸 nhiều nguy锚n nh芒n, kh么ng chỉ l脿 th贸i quen hay t芒m l媒, m脿 c貌n l脿 doanh nghiệp cũng chưa tạo được niềm tin cho người sử dụng. Giao dịch truyền thống được xem l脿 bất b矛nh đẳng giữa nh脿 cung cấp v脿 người ti锚u d霉ng, th矛 trong m么i trường TMĐT điều đ贸 c貌n thể hiện r玫 hơn. 鈥Điều n脿y cho thấy để TMĐT ph谩t triển, cần c贸 t铆nh chuy锚n nghiệp cao hơn nơi người mua v脿 người b谩n,鈥 b脿 Việt Anh n贸i.
Điều chỉnh như thế n脿o?
Hiện nay, tr锚n c谩c trang web TMĐT, doanh nghiệp l脿 người đưa ra c谩c sản phẩm v脿 quy định ti锚u chuẩn đối với người ti锚u d霉ng. V矛 thế, doanh nghiệp phải c贸 nghĩa vụ về hoạt động của m矛nh. C谩c th么ng tin cơ bản nhất theo Th么ng tư 09 th矛 doanh nghiệp phải cung cấp cho người ti锚u d霉ng th么ng tin cụ thể về doanh nghiệp, tạo những điều khoản r脿ng buộc v脿 minh bạch cũng như cơ chế giải quyết tranh chấp trong qu谩 tr矛nh thực hiện hợp đồng.
Theo 么ng Trần Hữu Linh, Ph贸 cục trưởng Cục TMĐT&CNTT, khi kh谩ch h脿ng mua h脿ng qua mạng, họ phải cung cấp những th么ng tin c谩 nh芒n như t脿i khoản ng芒n h脿ng, bệnh 谩n, sở th铆ch, số t脿i khoản, địa chỉ IP m谩y t铆nh鈥 Đ芒y l脿 những th么ng tin rất nhạy cảm. V矛 thế, nh脿 cung cấp phải c贸 cam kết bảo vệ dữ liệu của kh谩ch h脿ng như thế n脿o. Việc thiết lập c谩c điều khoản phải dựa tr锚n những nguy锚n tắc v脿 chuẩn mực chung của m么 h矛nh kinh doanh trực tuyến, gi煤p c芒n bằng lợi 铆ch giữa c谩c b锚n tham gia giao kết hợp đồng, n芒ng cao sức cạnh tranh cho doanh nghiệp nhưng phải l脿m tăng niềm tin của người ti锚u d霉ng th矛 TMĐT mới c贸 m么i trường tốt để ho脿n thiện v脿 ph谩t triển.
Để r脿ng buộc tr谩ch nhiệm của doanh nh芒n, Th么ng tư 09 đưa ra c谩c quy định buộc họ phải cung cấp những th么ng tin chi tiết về m矛nh, như địa chỉ, số đăng k媒 kinh doanh, c谩c điều khoản hợp đồng...; m么 tả h脿ng h贸a-dịch vụ, c么ng bố chi tiết gi谩 cả v脿 c谩c chi ph铆 ph谩t sinh li锚n quan, đặc biệt lưu 媒 trường hợp thanh to谩n trực tuyến, đồng thời phải c贸 cơ chế x谩c nhận trước khi hợp đồng được giao kết: cho ph茅p kh谩ch h脿ng r脿 so谩t hợp đồng trước khi quyết định ; thủ tục chấm dứt hợp đồng鈥 Ngo脿i ra, tr锚n trang web phải c么ng bố cơ chế giải quyết tranh chấp (nếu xảy ra), chẳng hạn dựa v脿o c谩c điều khoản n脿o của hợp đồng ; nghi锚m cấm việc lợi dụng ưu thế c么ng nghệ để đơn phương giải quyết c谩c vấn đề tranh chấp với người mua. V脿 điều quan trọng l脿 cam kết bảo vệ th么ng tin c谩 nh芒n của kh谩ch h脿ng, nếu tiết lộ sẽ chịu tr谩ch nhiệm ra sao鈥
Tự bảo vệ m矛nh
Theo khảo s谩t của Cục TMĐT& CNTT mới đ芒y tại 50 trang web TMĐT c贸 tiếng của Việt Nam th矛 96% c谩c trang web c贸 m么 tả kh谩 r玫 r脿ng về h脿ng h贸a, dịch vụ cung cấp, đăng tải gi谩 sản phẩm鈥 nhưng chỉ c贸 38% c么ng bố r玫 r脿ng cơ cấu gi谩. Chỉ c贸 8% l脿 c么ng bố đầy đủ c谩c điều khoản giao dịch, nhưng c贸 đến 46% kh么ng c么ng bố bất kỳ một điều khoản n脿o. 98% kh么ng đưa đầy đủ th么ng tin cơ bản của thương nh芒n (t锚n tuổi, địa chỉ, số điện thoại, e-mail, giấy ph茅p đăng k媒 kinh doanh) v脿 96% kh么ng c么ng bố cơ chế giải quyết tranh chấp. Chỉ c贸 12% c么ng bố ch铆nh s谩ch bảo vệ th么ng tin c谩 nh芒n, 6% x芒y dựng cơ chế cho ph茅p kh谩ch h脿ng lựa chọn hoặc từ chối cung cấp th么ng tin c谩 nh芒n鈥
C谩c con số n锚u tr锚n cho thấy ngay cả doanh nghiệp cũng chưa chuy锚n nghiệp trong việc kinh doanh tr锚n mạng. V矛 thế, theo một vị đại diện của Bộ C么ng thương, người ti锚u d霉ng phải biết tự bảo vệ m矛nh. Hiện tại, nếu so s谩nh với c谩c trang web TMĐT c贸 uy t铆n của nước ngo脿i, chỉ cần đặt h脿ng, ph铆a b谩n h脿ng sẽ nhanh ch贸ng li锚n lạc, th矛 ở nhiều trang TMĐT trong nước muốn mua h脿ng phải chờ đợi v脿 c贸 thể gặp những rắc rối ph谩t sinh li锚n quan đến chất lượng h脿ng h贸a, chi ph铆鈥 nhưng lại kh么ng thể giải quyết tranh chấp. Ở c谩c nước, mua h脿ng qua mạng lu么n rẻ hơn mua h脿ng trực tiếp nhưng ở Việt Nam hiện nay, kh谩ch h脿ng phải trả gi谩 tương đương hoặc cao hơn gi谩 thị trường...
Những quy định mới l脿 cơ sở để c贸 thể giải quyết được những tranh chấp v脿 bảo vệ quyền lợi của hai b锚n khi xảy ra c谩c tranh chấp về giao dịch v脿 hợp đồng. Tuy nhi锚n, 么ng Linh khuyến c谩o, h矛nh thức TMĐT c貌n kh谩 mới tại Việt Nam n锚n cần phải c贸 thời gian ho脿n thiện. Khung ph谩p l媒 mới h矛nh th脿nh hiện chỉ ở mức độ cơ bản. Để hạn chế rủi ro v脿 tự bảo vệ m矛nh khi tham gia giao dịch TMĐT, người mua phải tập c贸 th贸i quen xem x茅t tất cả c谩c th么ng tin cơ bản về chủ trang web, th么ng tin về c谩c điều khoản giao dịch, ch铆nh s谩ch b谩n h脿ng, sự chứng nhận của tổ chức c贸 uy t铆n鈥 trước khi quyết định mua h脿ng.
