Viết blog sai cũng là "phạm tội"
Một sinh viên trường ĐH Ngoại thương (TP HCM) vừa bị đình chỉ học vì viết blog vô lễ. Theo quyết định xử phạt của nhà trường, học sinh này đã đưa lên internet những lời lẽ xúc phạm đến nhân thân một số cán bộ, giáo viên và làm phương hại đến danh dự, uy tín của nhà trường khi biết mình bị cấm thi do đóng học phí muộn.
Trước đó, tháng 6/2008, Sở GD -ĐT Đà Nẵng là đơn vị đầu tiên đưa ra quy định về quản lý blog đối với học sinh trên địa bàn. Theo đó, các trường tăng cường tuyên truyền cho học sinh về tác hại, chuẩn mực đạo đức, pháp luật, điều lệ trường, hạnh kiểm học sinh... khi trao đổi thông tin trong blog; giáo dục, hướng dẫn học sinh nhận thức những điều không được làm trên blog... Các hình thức kỷ luật bao gồm: nhắc nhở, phê bình trước lớp, trước trường; khiển trách và thông báo với gia đình; cảnh cáo ghi học bạ; buộc thôi học có thời hạn… Trường hợp vi phạm nặng, có khả năng sẽ chuyển cho cơ quan chức năng để xử lý.
Đó là chưa kể tới các trang blog của các nhà báo, phóng viên, tác động xã hội sẽ lớn hơn nhiều bởi đặc trưng nghề nghiệp cho phép họ có nhiều thông tin mà không phải ai cũng có. Khi những thông tin này không được phép đưa vào các bài đăng trên các trang báo chính thống, họ có thể vô tình hoặc cố ý đưa vào các trang blog. Và với cách truyền thông phi chính thống, nhiều thông tin nhạy cảm, có thể ảnh hưởng tới xã hội sẽ vẫn được đưa lên internet với lượng bạn đọc có lẽ còn lớn hơn nhiều. Thứ trưởng Bộ TT &TT Đỗ Quý Doãn đã từng nhấn mạnh, phóng viên không thể là "hai con người" khi viết báo và khi viết blog.
Quản lý bằng cách nào?
Quá trình xây dựng Luật Báo chí sửa đổi đã có nhiều ý kiến cho rằng nên đưa blog vào diện đối tượng điều chỉnh của luật bởi nếu để ở chế độ "public", một trang blog cũng có tác dụng thông tin và tác động tới người đọc như một tờ báo điện tử. Tuy nhiên, rõ ràng blog không phải là một tờ báo, nên Bộ TT &TT đã quyết định sẽ quản lý công cụ này bằng một văn bản khác dưới luật.
Trong một cuộc trao đổi mới đây với báo chí khi công bố quyết định thành lập Cục Quản lý PTTH và Thông tin điện tử (Bộ TT &TT), Thứ trưởng Bộ TT &TT Đỗ Quý Doãn đã khẳng định, quy định quản lý hoạt động viết blog sẽ đề ra những tiêu chí để người tham gia biết việc nào mình được làm và việc nào không được làm. Khi có sự việc, cơ quan quản lý có những căn cứ cụ thể để xem xét. Việc xây dựng quy định hoạt động về blog trước đây đã được Cục Báo chí triển khai. Nay đây là một phần trong số những nhiệm vụ đầu tiên được giao cho Cục quản lý PTTH và Thông tin điện tử.
Với quan điểm không hạn chế phát triển blog, các blogger sẽ được quyền viết "thoải mái" những vấn đề hoàn toàn mang tính cá nhân. Các định chế của quy định quản lý hoạt động viết blog chỉ đặt ra với những thông tin ngoài cá nhân, vì về bản chất lúc đó blog đã bị biến thành bản tin hoặc tờ báo điện tử.
Theo kinh nghiệm quản lý blog của Trung Quốc, pháp luật sẽ đưa ra các yêu cầu rõ ràng đối với các trang nước ngoài như Yahoo hay Google. Khi có vi phạm thì có thể yêu cầu họ phối hợp xử lý. Điều này một phần sẽ quản lý được với những blog của các trang nước ngoài, mặt khác sẽ khiến người dân chuyển qua dùng blog của các trang trong nước, nhờ đó việc quản lý trở nên đơn giản hơn.
Còn tại Hàn Quốc, chính phủ dự định năm 2009 sẽ đưa vào một quy định siết chặt quản lý nhật ký trực tuyến để chủ nhân blog không còn tự do chỉ trích, bôi nhọ ai. Theo đó, Luật Viễn thông nước này sẽ buộc các nhà cung cấp dịch vụ blog chặn hoạt động đăng bài, bình luận, ảnh, nội dung nghe nhìn... của người vi phạm trong vòng 30 ngày.
Tuy nhiên, việc xây dựng quy định quản lý blog đang gặp phải những khó khăn nhất định bởi xét cho cùng, đó là việc quản lý nhà nước đối với những hoạt động mang tính cá nhân. Vì vậy, vượt lên trên những quy định của pháp luật, vấn đề đạo đức đã được đặt ra đối với những blogger khi mà các trang blog ngày càng phát triển và có nhiều "biến thể" thành một mạng xã hội hoặc một trang thông tin điện tử. Theo bà Nguyễn Thị Hải Hà, phụ trách Marketing, Công ty Liquid Line Studio, các blogger có quyền tự do trong việc đưa ra các chủ đề để bàn luận và lựa chọn các nhân vật cho các chủ đề của mình. Vì vậy, việc đưa nội dung lên các trang blog hoàn toàn phụ thuộc và ý thức của các blogger.
Với những trang blog mà chủ nhân có đăng ký đầy đủ thông tin thật thì việc quản lý sẽ không còn là việc khó. Tuy nhiên, việc xuất hiện những nick ảo sẽ khiến các quy định của pháp luật như "mò kim đáy bể". Vì vậy, theo TS. Nguyễn Sỹ Dũng, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, với công cụ blog, bạn được hưởng một quyền tự do rộng hơn rất nhiều, nhưng đi kèm với đó là nghĩa vụ và trách nhiệm lớn hơn. Khi viết blog, anh hãy sáng tạo ra những giá trị, chứ không phải tạo ra tổn thất cho xã hội.
